De afslag naar rechts: democratie, loten of kiezen?

Met een Amerikaans kiessysteem zou Justin Trudeau in Canada niet zijn verkozen. Het gaat volgens David van Reybrouck mis als een 18e eeuws idee van een stemprocedure gecombineerd wordt met het 19e eeuwse idee van algemeen kiesrecht, de 20e eeuwse uitvinding van massamedia en de 21e eeuwse cultuur van sociale media. Winner take all-principes en ja/nee keuzes zoals bij referenda vergroten de kans op uitslagen waarin de proteststem het wint van het afgewogen oordeel.

David van Reybrouck pleit voor loting naast of in plaats van verkiezingen.
Verkiezingen leiden tot de aanstelling van een elite die het electoraat vertegenwoordigt, maar in veel Westerse landen zijn het vooral de hoger opgeleide, witte mannen die in het parlement terecht komen. Terecht voelen veel kiezers zich door die parlementariërs niet echt vertegenwoordigd. Aan de noden van de gewone wijkbewoner of de werkloze oudere kan deze parlementaire elite gemakkelijk voorbij gaan.
Als je naast het gekozen parlement een instantie (een burgerforum bijvoorbeeld) krijgt die ook meebeslist over grote politieke issues en waarin burgers door loting zitting krijgen, is die instantie een veel getrouwere vertegenwoordiging van de bevolking. Bovendien kunnen de mensen in dat forum zich verdiepen in de vragen die voorliggen zodat ze verder komen dan at face value reageren zoals nu gebeurt op sociale media.

Wat betekent een loting voor bijvoorbeeld het RTL-debat tussen alleen Wilders en Rutte? Voor de Europese parlementsverkiezingen? Gaan we experimenteren met het aanwijzen van afgevaardigden door loting – bijvoorbeeld in de Eerste Kamer? Of hoeft de soep niet zo heet gegeten? Trump krijgt te maken met de checks and balances en zal zich ook omringen met gematigde adviseurs en in Nederland betekent een overwinning van de PVV niet automatisch dat Wilders premier wordt. Toch?

Er zijn opvallende parallellen tussen de uitslagen van de laatste verkiezingen en referenda in Nederland, VK en VS. Trump, Brexit en het Nederlandse ‘nee’ tegen Oekraïne krijgen – wie weet – een vervolg in Frankrijk (Marine Le Pen), in Italië (exit Renzi) en in Nederland en Duitsland staan Wilders en Alternative für Deutschland hoog in de peilingen. Sommigen ontwaren een opstand van de ‘boze, witte man’ die het verloor van de globalisering. Anderen denken dat het electoraat ‘eindelijk het land terug verovert’. Hoe het ook zij, of je je nu zorgen maakt of de toekomst juist rooskleurig ziet, er zijn vier thema’s die we graag eens bespreken met kenners en denkers. Om de oorzaken en gevolgen van deze ‘populistische revolutie’ eens goed in kaart te brengen en onze gedachten te bepalen. Achtereenvolgens zoomen we in op complotdenken, de eeuwige wederkeer, de kloof en democratie.

Dit programma maakt onderdeel uit van de serie: De afslag naar rechts:
woensdag 18 januari – Complotdenken: zijn samenzweringstheorieën gevaarlijk?
woensdag 25 januari – Overeenkomsten met de jaren 30: moeten we waakzaam zijn voor nieuw fascisme?
woensdag 1 februari – De kloof tussen hoog en laag: valt Nederland uit elkaar?
woensdag 15 februari – Democratie: loten of kiezen?

Beeld door Erik van Beekum.

Deel dit evenement:
Deel dit evenement:
De afslag naar rechts: democratie, loten of kiezen?

Gasten

Gasten 15 februari de afslag naar rechts

V.l.n.r.: Sywert van Lienden, Geerten Waling, Casper Thomas, Tom van der Meer, Hans Harbers.

Sywert van Lienden

Sywert van Lienden is politiek activiste en lobbyist. Hij is oud-voorzitter van het scholierencomité LAKS en initiator van de politieke jongerenbeweging G500. Van Lienden is regelmatig politiek commentator in De Wereld Draait Door.

 

 

 

 

 

 

 

 

Geerten Waling

Geerten Waling is historicus en publicist. Hij schreef o.a. de boeken Zoeken naar de democratie in Amerika en 1848 – Clubkoorts en revolutie. Hij is verbonden aan de Universiteit Leiden als postdoc onderzoeker naar democratie, legitimiteit en vertrouwen.

 

Casper Thomas


Casper ThomasCasper Thomas (1983)
is sinds 2010 redacteur bij De Groene Amsterdammer. Daarvoor was hij onderzoeker bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, waar hij onderzoek deed naar de oorzaken van de financiële crisis. Thomas volgde een liberal arts-opleiding aan University College Maastricht en studeerde Europese geschiedenis in Londen.

 

 

Tom van der Meer

Tom van der Meer is politicoloog en historicus en hoogleraar politieke wetenschappen aan de UvA. Hij is vooral geïnteresseerd in legitimiteit, partijsystemen, ongelijkheid en burgerschap. Van der Meer is medeoprichter en redacteur van het politiek-wetenschappelijke weblog www.stukroodvlees.nl dat dagelijkse politieke zaken aan wetenschappelijke inzichten koppelt. Heel recent verscheen zijn boek Niet de kiezer is gek, een kritische beschouwing over de vermeende crisis in de Nederlandse democratie en de remedies ertegen.

 

Hans Harbers (moderator)

Hans Harbers is filosoof en socioloog en leidt regelmatig debatten in woonplaats Groningen en ver daarbuiten.