De afslag naar rechts: overeenkomsten met de jaren ’30

De afslag naar rechts: overeenkomsten met de jaren ’30

Moeten we waakzaam zijn voor nieuw fascisme?

Een rechtse leider die minderheden beledigt, de vrouw haar plaats wijst en werk wil maken van autowegen? Dat zagen we eerder. En de nationalistische roep om internationale verdragen op te zeggen, zo net na een economische crisis? Is ook geen nieuw fenomeen. Is Trump de nieuwe Mussolini? En Wilders Hitler? Wat helpen ons deze parallellen? De geschiedenis herhaalt zich niet, maar ze rijmt wel. Of ze herhaalt zich: eerst als tragedie, dan als klucht. Maar hoe kluchtig is dit rechtse geluid? Is waakzaamheid geboden, of is iedere fascismevergelijking meteen demonisering?

Er zijn opvallende parallellen tussen de uitslagen van de laatste verkiezingen en referenda in Nederland, VK en VS. Trump, Brexit en het Nederlandse ‘nee’ tegen Oekraïne krijgen – wie weet – een vervolg in Frankrijk (Marine Le Pen), in Italië (exit Renzi) en in Nederland en Duitsland staan Wilders en Alternative für Deutschland hoog in de peilingen. Sommigen ontwaren een opstand van de ‘boze, witte man’ die het verloor van de globalisering. Anderen denken dat het electoraat ‘eindelijk het land terug verovert’. Hoe het ook zij, of je je nu zorgen maakt of de toekomst juist rooskleurig ziet, er zijn vier thema’s die we graag eens bespreken met kenners en denkers. Om de oorzaken en gevolgen van deze ‘populistische revolutie’ eens goed in kaart te brengen en onze gedachten te bepalen. Achtereenvolgens zoomen we in op complotdenken, de eeuwige wederkeer, de kloof en democratie.

Scroll naar beneden voor meer info over de gasten.

Dit programma maakt onderdeel uit van de serie: De afslag naar rechts:
woensdag 18 januari – Complotdenken: zijn samenzweringstheorieën gevaarlijk?
woensdag 25 januari – Overeenkomsten met de jaren 30: moeten we waakzaam zijn voor nieuw fascisme?
woensdag 1 februari – De kloof tussen hoog en laag: valt Nederland uit elkaar?
woensdag 15 februari – Democratie: loten of kiezen?

Beeld door Erik van Beekum

Deel dit evenement:

Gasten

V.l.n.r. Robin te Slaa, Floor Rusman, Abdou Menebhi, Thomas von der Dunk en Meindert Fennema.

Robin te Slaa

Robin te Slaa is zelfstandig historicus en publicist. Hij schreef onder meer De NSB en 1941. Het masker valt en in 2012: Is Wilders een fascist? In dat laatste boek legt Te Slaa Wilders langs de fascistische meetlat. Volgens kenners slaagt hij erin de discussie voor eens en altijd te beslechten: Wilders is geen fascist en we kunnen beter stoppen de PVV met het fascisme te vergelijken. Dat vertroebelt het zicht op de ware aard van het rechtse populisme. Binnenkort verschijnt van Robin te Slaa Wat is fascisme?

 

 

Floor Rusman

Floor Rusman studeerde geschiedenis en is columnist/redacteur voor NRC Handelsblad. Voor deze krant schreef ze een column over de vergelijking Trump – Hitler. Ze dook in het krantenarchief van de Koninklijke Bibliotheek en las honderden dagbladartikelen over Adolf Hitler uit de jaren twintig en dertig. Rusman zag dat Hitler de rode lijn tussen normale en extremistische uitspraken steeds opschoof: wat vandaag extreem is, is morgen het nieuwe normaal.

 

Abdou Menebhi

Abdou Menebhi is mensenrechtenactivist, voorzitter van Emcemo (Euro-Mediterraan Centrum Migratie & Ontwikkeling) en coördinator van het comité 21 maart.

 

 

Thomas von der Dunk

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus, publicist en gastonderzoeker aan de UVA.

 

 

Meindert Fennema

Meindert Fennema is emeritus hoogleraar politieke theorie en voormalig politicus van GroenLinks. Hij heeft een column op The Post Online en schreef het boek Geert Wilders. Tovenaarsleerling waarvan recent een geactualiseerde versie verscheen.

 

 

Jos Palm (moderator)

Jos Palm is journalist, historicus en radiopresentator. Hij voltooide de lerarenopleiding geschiedenis en werkt onder meer voor het radioprogramma OVT, het geschiedenisprogramma van VPRO-radio. Palm was oprichter en in de beginperiode ook hoofdredacteur van het Historisch Nieuwsblad en schrijft ook voor Trouw en de Groene Amsterdammer. Van zijn hand verschenen onder andere: De vergeten geschiedenis van Nederland, Oerend hard over de muzikant Ben Jolink en het boek Moederkerk, de ondergang van rooms Nederland.

 

 

 

Deel dit evenement: