Koloniale Kennis Marathon

‘Alleen als je weet hoe het was, kan het worden zoals het moet zijn’

Dé slavernij bestaat niet. Wel zijn er ontelbare onvertelde verhalen die onze standaard geschiedenislessen niet leren. Terwijl wij als Nederlanders gevormd zijn door dat niet-bekende, niet-gekende en niet-erkende verleden. Met een marathonsessie van vier uur aan colleges over het koloniaal verleden doen we een poging onze kennisachterstand op te vullen. Deze geschiedenis past natuurlijk niet in één programma. Daarom laat deze avond vooral zien dat er nog heel veel over ons verleden valt te vertellen en onze samenleving daar nog altijd de sporen van draagt.

In acht etappes nemen deskundigen ons mee door de geschiedenis van Nederland, Sub-Saharaans Afrika, Suriname en de Antillen. Hun colleges vormen een chronologisch overzicht van het koloniaal en slavernijverleden van ons land in vergelijkend internationaal perspectief. Niet aan één stuk door: we pauzeren soms, stretchen armen en benen, doen hersengymnastiek en sluiten af met een onverwachte overhoring.

Kennis is macht: dus kom luisteren, leren en realiseren hoeveel er in te halen valt.

Dit programma is onderdeel van het project De Grote Inhaalslag, een samenwerking tussen Patricia D. Gomes en De Nieuwe Liefde. De Grote Inhaalslag is georganiseerd in het kader van het VN-Decennium voor mensen van Afrikaanse afkomst. Programmabeelden door Raul Balai.


De Grote Inhaalslag is een bewustwordingsproject rondom kolonialisme en racisme, dat inclusiviteit en verbinding in onze maatschappij wil bevorderen. In acht programma’s onderzoeken we verschillende geschiedenissen, posities en privileges en hoe we kunn en participeren in een plurale samenleving.

Deel dit evenement:
Dit programma is uitverkocht
Kijk op Ticketswap.nl voor kaartjes of meld je op de dag zelf aan voor de wachtlijst.
Deel dit evenement:
Koloniale Kennis Marathon

Jennifer Muntslag (moderator)

Jennifer Muntslag schrijft, acteert, rapt en presenteert. Van kleins af aan voelt ze zich thuis op het podium en ze is inmiddels vaste MC van evenementen als het Roots Festival, Poëzie Revues in de OBA tot clubavonden in de Paradiso en Melkweg. Met energie, enthousiasme en humor gaat ze ons door de marathon heen leiden. ‘Het onderwerp, maar vooral de vorm van de avond spreekt me aan. Het ongemak van een lange zit onderstreept het belang van dit thema. Kennis van ons gezamenlijk verleden is onmisbaar om elkaar beter te begrijpen.’

 

sprekers


Karwan Fatah-Black, Leo Balai, Frank Dragtenstein, Patricia D. Gomes, Ellen Neslo, Freek van Beetz, Janny de Jong

Djehuti Anhk-Kheru

[1] Over de Gouden Tijden van Afrika De antieke en middeleeuwse verworvenheden van Afrika. De beschavingen van Nubië, Egypte, Carthago, Ghana, Mali, Songhay, Zimbabwe, de Swahili en de Moren zullen belicht worden. De focus ligt op de Afrikaanse ontwikkelingen en de invloed daarvan op Europa.


Djehuti Ankh-Kheru is onafhankelijk onderzoeker en gespecialiseerd in de Afrikaanse beschaving vanaf haar vroege geschiedenis tot nu toe. Hij heeft meerdere boeken gepubliceerd op dit terrein, onder meer over de bijdragen van zwarte denkers aan de ontwikkeling van de wetenschap. Zijn laatste boek is een studie getiteld Gezegend en vervloekt – Een geschiedenis van groter Afrika van de bakermat van de beschaving tot aan het derde millennium.

Karwan Fatah-Black

[2] Over Afrika en de Arabische & Atlantische slavenhandel De geschiedenis van slavernij en slavenhandel. Welke rol hadden onvrijheid en afhankelijkheid in Afrika? Hoe veranderde dit door de mensenhandel over de Sahara en Atlantische Oceaan?


Karwan Fatah-Black is universitair docent in Leiden en bestudeert de geschiedenis van de Atlantische wereld in de tijd van de slavernij, met speciale aandacht voor Suriname. In 2016 ontving hij van de KNAW de prestigieuze Heineken Young Scientist Award voor zijn onderzoek naar formele en informele (slaven)handel van Nederland rond de Gouden Eeuw. Momenteel financiert NWO zijn onderzoek naar stadsslavernij in Paramaribo.

Leo Balai

[3] Over de slavenschepen, het vervoer en de behandeling van Afrikaanse gevangenen De organisatie van het vervoer en de behandeling van Afrikaanse gevangenen op slavenschepen tijdens de periode van de trans-Atlantische slavenhandel, aan de hand van belangrijke gebeurtenissen op enkele schepen.


Leo Balai is historisch onderzoeker en in 2011 gepromoveerd aan de UvA op de geschiedenis van het slavenschip Leusden, een baanbrekend onderzoek op het gebied van de maritieme slavernijgeschiedenis. Vervolgens onderzocht hij de rol van Amsterdam in de slavenhandel. Sindsdien is hij veelgevraagd spreker en geeft hij colleges. Daarnaast heeft hij samen met maritiem archeoloog Jerzy Gawronski het initiatief genomen om het wrak van de Leusden te lokaliseren.

Frank Dragtenstein

[4] Over de strijd van de marrons tegen de slavernij Het ontstaan van de marrongemeenschappen van ontsnapte slaafgemaakten in de 17e tot 19e eeuw in voornamelijk Suriname, de rest van het Caraïbisch gebied en de America’s. Over de uitingsvormen van de strijd van de marrons en de betekenis daarvan in de slavernijperiode en daarna. Over de plaats van de marrongeschiedenis in de geschiedschrijving over de slavernijperiode.


Frank Dragtenstein is historicus en studeerde koloniale geschiedenis in Leiden en Utrecht en promoveerde op een proefschrift over marronage. Hij is mede-oprichter van het Nationaal Instituut Nederlands Slavernijverleden en Erfenis (NiNSee) en tot 2012 als onderzoeker hier aan verbonden. Dragtenstein is gespecialiseerd in de geschiedenis van de slavernij, de marronage en geschiedenis van Afrikanen in de diaspora en publiceerde meerdere boeken. Hij werkt nu als onafhankelijk wetenschapper gericht op onderzoek, herinterpretatie en weergave van de primaire bronnen uit het slavernij- en koloniaal verleden.

Patricia D. Gomes

[5] Over het Nederlandse abolitionisme in perspectief De beweging voor de afschaffing van de slavernij is in ons land nooit breed gedragen: het duurde ongeveer twintig jaar en kwam pas op gang toen de Nederlandse regering het al overwoog. Het Engels abolitionisme had toen haar doel allang bereikt en werd bovendien spectaculair en breed gedragen over een veel langere periode en in een tijd dat de inkomsten nog enorm hoog waren. Waarom lijken de bewegingen in de Nederlandse beeldvorming dan eenzelfde karakter te hebben? Wat was de aard en rol van het Hollands abolitionisme? Hoe ontstond dit onjuiste beeld in de traditionele geschiedschrijving?



Patricia D. Gomes
is onafhankelijk onderzoeker en studeerde nieuwe en nieuwste geschiedenis aan de UvA. Ze geeft geschiedeniscursussen, ontwikkelt lesmateriaal en organiseert symposia en debatten. Over Nederlandse abolitionisten schreef ze het boek Over ‘natuurgenoten’ en ‘onwillige honden’. Beeldvorming als instrument voor uitbuiting en onderdrukking in Suriname 1842-1862. Daarnaast publiceerde ze verschillende wetenschappelijke artikelen. Momenteel doet ze nieuw onderzoek en schrijft ze voor de Parbode, Surinaams Magazine.

Ellen Neslo

[6] Over de opkomst van een gekleurde elite in Suriname Over een vergeten thema van de Surinaamse en Nederlandse geschiedenis: de belangrijke rol die de vrije, niet-witte bevolking in Paramaribo speelde en de specifieke vorm van slavernij in de hoofdstad. Door manumissie (het vrijkopen van slaven) breidde deze bevolkingsgroep zich snel uit tot de grootste van Paramaribo vanaf begin 19e eeuw. Uit verschillende Surinaamse archieven zoals testamenten en wijkregisters bleek haar economische situatie beter was dan gedacht, mede door de vele vrije niet-blanke ambachtslieden. Het vrijkopen van familieleden bracht een kettingreactie op gang en deze holde het slavernijsysteem van binnenuit uit, waardoor bij de afschaffing van de slavernij in 1863 al 65% van de niet-blanke bevolking in de hoofdstad vrij was.


Ellen Neslo promoveerde onlangs aan de Universiteit Utrecht op het proefschrift Een ongekende elite. De opkomst van een gekleurde elite in koloniaal Paramaribo 1800-1863. Afgelopen november verscheen ook in het tijdschrift Caribbean Studies haar artikel The formation of a free non-white elite in Paramaribo. Neslo studeerde rechten aan de UU en is daar ook werkzaam, voorheen als bestuurssecretaris van het College van Bestuur en de Raad van Toezicht en momenteel als hoofd van de universitaire dienst die internationale medewerkers begeleidt.

Freek van Beetz

[7] Over het einde van de Nederlandse Antillen Over de geschiedenis tot aan de totstandkoming van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden op 15 december 1954. Vervolgens de politieke verhoudingen tot 2000, waaronder de mei-rellen in 1969 en de status-aparte van Aruba vanaf 1986. Tenslotte de politieke verwikkelingen, die uiteindelijk resulteerden in de definitieve opheffing van het land de Nederlandse Antillen, een autonome status van Curaçao en Sint Maarten en de positie van Bonaire, Sint Eustatius en Saba als koninkrijksgemeenten.


Freek van Beetz was tien jaar lang adviseur van drie ministers-presidenten van de Nederlandse Antillen in Willemstad op Curaçao. Hij was nauw betrokken bij de politieke besluitvorming, in de laatste periode nadrukkelijker over de staatkundige hervorming van het Koninkrijk en de opheffing van het land de Nederlandse Antillen. Freek van Beetz studeerde planologie en politieke en sociale wetenschappen aan de UvA, werkte onder meer bij Rijkswaterstaat, VROM en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en schreef meerdere boeken over zijn belevenissen op de eilanden.

Janny de Jong

[8] Van koloniale naar wereldgeschiedenis: hoe geschiedschrijving aan de ‘witte blik’ kan ontsnappen

Kolonialisme en koloniale geschiedenis kwamen na de dekolonisatie in een ander licht te staan. Het besef dat de geschiedschrijving was en werd gedomineerd door een eurocentrisch-westers perspectief, drong door. Maar die blik bleek hardnekkig: of het nu ging om expansie en reactie, dependencia, de ontwikkeling van een wereldsysteem, de verklaring van de kloof tussen arm en rijk of de geschiedenis van beschavingen of netwerken – de erfenis van de witte geschiedschrijving bleef aanwezig. In deze afsluitende lezing worden enige pogingen behandeld om te komen tot een inclusieve, veelomvattende wereldgeschiedenis. Wat zijn de belangrijkste valkuilen en hoe kunnen ze worden vermeden?


Janny de Jong is hoogleraar Europees-Oost-Aziatische betrekkingen aan de Rijksuniversiteit Groningen. Met twee collega’s schreef ze het handboek Niet-Westerse Geschiedenis: benaderingen en thema’s. Ook was ze betrokken bij het Europees project World and Global History en schreef ze meerdere hoofdstukken in bijbehorende publicaties.